DALI, 1-10V, 0-10V of dipswitch: welke regeling past bij uw project

Vier manieren om licht te regelen

Vrijwel elk LED-armatuur is op een van vier manieren te regelen. Met een dipswitch stelt u het vermogen eenmalig in op de driver. Met 1-10V of 0-10V dimt u analoog via twee extra aders. Met DALI en DALI-2 stuurt u elk armatuur digitaal en afzonderlijk aan over een tweedraads bus. En met D4i krijgt een straatarmatuur een gestandaardiseerde driver die energieverbruik en storingen doorgeeft aan een telemanagementsysteem.

De keuze bepaalt welke kabel u trekt, welke sensoren u kunt koppelen en wat u later nog kunt aanpassen. Leg de regeling daarom vast voordat de kabel wordt getrokken.

Dipswitch: instelbaar vermogen zonder stuurkabel

Een dipswitch-armatuur heeft op de driver een rij kleine schakelaars waarmee u de uitgangsstroom kiest. Een straatarmatuur uit de serie VIA is zo instelbaar van 20 tot 50 W, een paaltoparmatuur uit de serie POLARIS op 30, 40 of 60 W. U stelt het vermogen in bij montage en daarmee ligt de lichtstroom vast.

Dat volstaat in veel situaties:

• U wilt één artikel op voorraad dat meerdere lichtniveaus dekt, bijvoorbeeld masten van 4 en 6 meter op hetzelfde terrein.
• Het lichtniveau hoeft tijdens bedrijf niet te veranderen.
• Er is geen stuurkabel beschikbaar, zoals bij vervanging op bestaande masten met alleen L, N en PE.

Een dipswitch dimt niet tijdens gebruik; voor nachtverlaging of een sensor kiest u 1-10V, DALI of een armatuur met ingebouwde sensor.

1-10V en 0-10V: analoog dimmen over twee aders

Bij analoge regeling loopt naast L, N en PE een stuurpaar (plus en min) naar elke driver. U trekt dus een 5-aderige kabel, bijvoorbeeld 5G1,5. De spanning op dat paar bepaalt het lichtniveau: 10 V is vol vermogen, 1 V is het minimum, meestal rond 10 procent.

De twee varianten lijken op elkaar maar zijn niet uitwisselbaar:

• 1-10V: de driver levert zelf een kleine stroom op de stuurlijn, de regelaar of sensor trekt de spanning omlaag. De lamp gaat nooit uit via de stuurlijn; daarvoor blijft een schakelaar of relais nodig.
• 0-10V: de regelaar levert de stuurspanning. Veel drivers schakelen de lamp bij 0 V uit, maar niet allemaal; controleer het datablad.

Let daarnaast op de polariteit van het stuurpaar en op de maximale kabellengte uit het datablad van de driver.

Alle drivers op één stuurlijn dimmen gezamenlijk. Wilt u een hal in twee of drie zones regelen, dan trekt u per zone een eigen stuurpaar. In de serie ATRIA vindt u vlakke high bays met UGR<21 en 0-10V, en UFO high bays met 1-10V.

DALI en DALI-2: digitaal en per armatuur adresseerbaar

DALI werkt met een tweedraads bus zonder polariteit. Per lijn zijn 64 adressen beschikbaar, verdeeld over maximaal 16 groepen en 16 scènes. De busvoeding levert maximaal 250 mA en elke driver neemt daarvan hooguit 2 mA af. De lijnlengte is maximaal 300 meter bij 1,5 mm², en de bus mag samen met de 230 V voeding in één 5-aderige kabel lopen. De bekabeling is dus even eenvoudig als bij 1-10V, terwijl u elk armatuur apart kunt aansturen.

In de praktijk betekent dat:

• Zones en groepen maakt u in de software, niet met extra kabels.
• De driver meldt terug: lampstatus en storingen; D4i-drivers registreren daarnaast energieverbruik en bedrijfsuren.
• DALI-2 is de huidige, gecertificeerde versie van de norm IEC 62386. Ook sensoren en drukknoppen vallen onder die certificering, zodat componenten van verschillende fabrikanten samenwerken.

Kies DALI-2 voor parkeergarages, magazijnen met meerdere gangen en sporthallen met wisselende lichtniveaus. De waterdichte lijnarmaturen uit de serie TRIVO (IP65 en IP69K) zijn leverbaar met DALI-2 en zijn doorlusbaar, zodat voeding en bus in één keer van armatuur naar armatuur gaan.

D4i en AstroDIM voor straatverlichting

Bij straatverlichting is per mast meestal alleen L, N en PE aanwezig en is een stuurkabel trekken zelden haalbaar. Twee oplossingen zonder extra bekabeling:

• AstroDIM: de driver berekent uit de schakeltijden van de voorgaande nachten het midden van de nacht en dimt rond dat tijdstip terug naar een vooraf ingesteld niveau. Geen klok, geen GPS, geen communicatie.
• D4i: een uitbreiding van DALI-2 voor armaturen, meestal gecombineerd met een Zhaga-aansluiting op het armatuur. De driver voedt een node van een telemanagementsysteem, slaat energieverbruik en storingen op en is per armatuur op afstand te dimmen en uit te lezen.

De straatarmaturen van VIA zijn er in drie uitvoeringen: met instelbaar vermogen via dipswitch, met losse driver naar keuze (bijvoorbeeld AstroDIM 1-10V) en als DALI-2-variant met D4i en AstroDIM. Alle uitvoeringen hebben 10 kV overspanningsbeveiliging en passen kantelbaar op een mast van 60 mm, zoals de stalen masten uit de serie TURRIS. Voor gemeenten die later op een beheersysteem willen overstappen is D4i de veilige keuze.

Sensoren koppelen: wat werkt waarmee

Een bewegings- of daglichtsensor is de snelste manier om energie te besparen. De koppeling verschilt per regeling:

• Zonder stuurkabel: een insteeksensor op het armatuur zelf. De microgolfsensor regelt bij beweging op, valt na de nalooptijd terug naar een standby-niveau en wordt ingesteld met een afstandsbediening. De UFO high bays van ATRIA zijn hiervoor sensorgereed, TRIVO is leverbaar met ingebouwde sensor.
• 1-10V of 0-10V: een sensor met analoge uitgang regelt een hele groep tegelijk.
• DALI-2: de sensor is zelf een busdeelnemer en stuurt per armatuur of per groep. Zo verlicht u alleen de gang waar iemand loopt en blijft de rest op 10 tot 20 procent.

Keuzehulp in het kort

• Vervanging op bestaande masten of een enkele ruimte zonder regelwensen: dipswitch, eventueel met insteeksensor.
• Hal of sportzaal in een paar zones, eenvoudig en voordelig: 1-10V of 0-10V, 5-aderig bekabelen.
• Parkeergarage, magazijn met stellingen, kantoor of een installatie die later nog verandert: DALI-2.
• Straat- en terreinverlichting zonder stuurkabel: AstroDIM nu, D4i zodra telemanagement in beeld komt.

Twijfelt u, laat dan een lichtberekening maken: die laat per ruimte zien welk vermogen en welke dimstand nodig zijn.

Veelgestelde vragen