Paaltoparmatuur of straatarmatuur: verschil en toepassing

Het verschil zit in de montage

Een paaltoparmatuur wordt over de top van de mast geschoven. De mast eindigt in een spie van 60 tot 80 mm, het armatuur klemt daar met klembouten omheen en de lichtbron zit recht boven de mast. Een straatarmatuur heeft een zijdelingse aansluiting: u schuift het op een uithouder of zet het kantelbaar op de masttop, zodat de lichtbron boven de rijbaan of het pad hangt in plaats van boven de mast.

Dat ene verschil bepaalt de vorm van het armatuur, de lichtverdeling, de masthoogte en het beeld van de straat overdag. Beide typen uit ons assortiment zijn IP66, hebben 5 jaar garantie en passen op dezelfde stalen masten van TURRIS of aluminium masten van CIVIS.

Lichtverdeling: rondom of langs de weg

Een paaltoparmatuur verdeelt het licht symmetrisch rondom de mast. De moderne, symmetrische uitvoering van POLARIS heeft een bundel van 90 graden en zet een ronde lichtvlek van ruwweg twee tot drie keer de lichtpunthoogte op de grond. Op 4 meter is dat een cirkel van 8 tot 12 meter. Het licht valt dus ook op bermen, gazons en gevels naast het pad. Dat is precies wat u wilt op een plein of in een park, en precies wat u niet wilt langs een rijweg met tuinen erlangs.

Een straatarmatuur werkt met een asymmetrische optiek, meestal aangeduid als Type II of Type III. Type II werpt het licht smal en langgerekt langs de weg en past bij paden en straten tot ongeveer 1,75 keer de lichtpunthoogte breed. Type III reikt breder, tot ongeveer 2,75 keer de hoogte, en past bij bredere straten en parkeerterreinen. Daardoor staan de masten verder uit elkaar. Als vuistregel rekent u bij een paaltoparmatuur met 3 tot 4 keer de lichtpunthoogte, bij een straatarmatuur met wegoptiek met 5 tot 7 keer. Op 4 meter is dat 12 tot 16 meter tegenover 20 tot 30 meter.

In de praktijk betekent dat:

• minder masten per 100 meter weg met een straatarmatuur, dus minder graafwerk en minder mastaansluitkasten
• minder strooilicht naar gevels en slaapkamers met een straatarmatuur
• een gelijkmatiger beeld op pleinen, in parken en op parkeervlakken tussen gebouwen met een paaltoparmatuur

Sfeer of functie

In woonwijken, parken, op begraafplaatsen en rond de entree van een kantoor telt hoe de mast er overdag uitziet en hoe warm het licht is. Daar past een paaltoparmatuur, modern of klassiek, bij voorkeur in warm wit van 2200 K tot 3000 K. Bij de moderne POLARIS stelt u vermogen en kleurtemperatuur na montage in met een afstandsbediening, zodat u ter plaatse naar 3000 K of 2200 K gaat als bewoners daarom vragen.

Op bedrijventerreinen, ontsluitingswegen, parkeerterreinen en fietspaden gaat het om verlichtingsklasse, gelijkmatigheid en energie per meter weg. Daar hoort een straatarmatuur met gerichte optiek, meestal in 3000 K of 4000 K, met een dimprofiel via dipswitch, 1-10V, DALI-2 of D4i. De straatarmaturen van VIA hebben standaard 10 kV overspanningsbeveiliging, geen overbodige luxe op lange kabeltrajecten buiten de bebouwde kom.

De P-klassen uit NEN-EN 13201 voor verblijfsgebieden en paden geven houvast: globaal vraagt P4 een gemiddelde van 5 lux, P3 7,5 lux, P2 10 lux en P1 15 lux, met een minimum van ongeveer een vijfde van het gemiddelde. Welke klasse geldt, bepaalt de wegbeheerder of opdrachtgever; een woonpad zit vaak op P4 of P3, een bedrijventerrein of parkeerterrein op P2 of P1. Hoe hoger de klasse, hoe eerder een gerichte straatarmatuur op een hogere mast wint van een paaltoparmatuur.

Masthoogte en mastdiameter

Paaltoparmaturen zitten meestal op 3 tot 4 meter, zelden hoger dan 5 meter. Hoger wordt een rondstralend armatuur te zwak aan de rand van de lichtvlek, of u moet het vermogen zo ver opvoeren dat verblinding toeneemt. Straatarmaturen zitten op 4 tot 6 meter in woonwijken en op bedrijventerreinen, en op 8 meter en hoger langs hoofdwegen.

Let op de mastdiameter aan de top. De straatarmaturen van VIA passen op een spie van 60 mm en zijn kantelbaar, zodat u ze zowel op een uithouder als rechtstreeks op de masttop monteert. De paaltoparmaturen van POLARIS passen op 60 tot 80 mm, de klassieke uitvoering vraagt 80 mm. Bestel de mastaansluitkast van NEXUS direct mee: die past in het deurluik en regelt zekering, schroefkop en aardlitze in één keer.

Voorbeelden uit POLARIS en VIA

Vier rekenvoorbeelden met artikelen uit ons assortiment:

• Woonpad of hofje, paaltop op 4 meter: POLARIS symmetrisch, 30 tot 60 W instelbaar, 9.600 lm bij vol vermogen, bundel 90 graden. Ingesteld op 30 W en 3000 K geeft dit een warm, rondom verlicht beeld met masten om de 12 tot 16 meter als vuistregel.
• Park of plein met klassieke uitstraling: POLARIS klassiek 40 W, 4.000 lm, 4000 K, bundel 120 graden, op een mast van 80 mm. Hier weegt de vorm van het armatuur overdag net zo zwaar als het licht na zonsondergang.
• Fietspad of woonstraat, straatarmatuur op 4 meter: VIA 25 W, 1.500 lm, optiek Type II Short, afgestemd op een lichtpunthoogte van 4 meter. Laag vermogen, weinig strooilicht, slagvast tot IK08.
• Ontsluitingsweg of bedrijventerrein op 6 meter: VIA 20 tot 50 W instelbaar, 6.750 lm, optiek Type II, of de uitvoering tot 40 W met losse driver (bijvoorbeeld AstroDIM 1-10V), of de DALI-2-uitvoering tot 40 W met D4i, zodat u de aansturing zelf kiest.

Alle genoemde armaturen zijn IP66 met 5 jaar garantie, uit Europese voorraad binnen 5 werkdagen; stalen masten in 3 tot 5 weken, aluminium masten in 4 tot 6 weken. Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven, prijzen excl. btw.

Keuzehulp in vier vragen

Loop bij twijfel deze vragen af:

• Ligt het lichtpunt boven een weg of boven een gebied? Weg: straatarmatuur. Gebied, zoals een plein, park of parkeervlak tussen gebouwen: paaltop.
• Staan er woningen of tuinen direct naast het lichtpunt? Dan bij voorkeur een straatarmatuur met gerichte optiek, of een paaltop op laag vermogen in 2200 K tot 3000 K.
• Welke verlichtingsklasse is afgesproken? Vanaf P2 of een M-klasse voor rijwegen: meestal een straatarmatuur op 6 meter of hoger.
• Moet het armatuur overdag mooi zijn? Dan paaltop, modern of klassiek, en kies de mast erbij.

Veelgestelde vragen