3000K, 4000K of 5000K: kleurtemperatuur kiezen per toepassing

Wat kelvin zegt over licht, en wat niet

Kleurtemperatuur wordt uitgedrukt in kelvin (K) en beschrijft de tint van wit licht. Een lage waarde zoals 2700K oogt warm en geelachtig, 4000K is neutraal wit en 5000K of hoger neigt naar koel, licht blauwachtig wit. De schaal is afgeleid van de kleur die een gloeiend voorwerp bij die temperatuur aanneemt, vandaar de naam.

Kelvin zegt niets over de hoeveelheid licht. Dat is de lichtstroom in lumen, en op de werkplek de verlichtingssterkte in lux. Kelvin zegt ook niets over kleurweergave: twee armaturen van 4000K kunnen een heel andere kleurweergave-index (Ra, ook CRI genoemd) hebben. Voor werkplekken binnen is Ra 80 de gangbare ondergrens. Kies dus altijd op drie waarden tegelijk: kelvin, lumen en Ra.

Warm, neutraal of koel: de drie standaardwaarden

• 2200K tot 3000K, warm wit: rustig en gezellig. Past bij woonomgevingen, horeca, parken en overal waar lichthinder een rol speelt.
• 3500K tot 4000K, neutraal wit: de gangbare waarde voor werkruimten. Kantoren, winkels, magazijnen en openbare ruimte waar gezichtsherkenning telt.
• 5000K tot 6500K, koel wit of daglichtwit: hoog contrast. Past bij controlewerk, sportvelden en grote terreinen, maar wordt binnen snel als hard ervaren.

Een LED-armatuur levert bij een hogere kelvinwaarde vaak iets meer lumen per watt, omdat er minder fosfor nodig is om het blauwe licht van de chip warmer te maken. Het verschil bedraagt enkele procenten en is geen reden om een ongeschikte lichtkleur te kiezen.

Buiten: woonstraat, park en bedrijventerrein

In woonstraten is 3000K tegenwoordig een veelgemaakte keuze. Het licht is warm genoeg om niet storend in de slaapkamer te vallen en neutraal genoeg om gezichten en kleuren goed te herkennen. In natuurgebieden, aan de rand van bos of water en in gemeenten met een donkertebeleid gaat de voorkeur naar 2700K of zelfs 2200K: het aandeel blauw licht is dan laag, wat insecten, vleermuizen en de nachtrust van omwonenden spaart.

De VIA-straatarmaturen leveren wij in warm wit (2700K), kantelbaar op een mast van 60 mm en met 10 kV overspanningsbeveiliging. Daarmee zit u voor woonstraten en groengebieden aan de veilige kant. Voor parken en woonwijken is de POLARIS-paaltoparmatuur praktisch: kleurtemperatuur en vermogen zijn ter plaatse instelbaar op 2200K, 3000K of 4000K, zodat u met één artikel zowel een rustige parkroute als een drukker plein bedient.

Op bedrijventerreinen, parkeerterreinen en bij laadpleinen is 4000K gebruikelijk. Daar wegen zichtbaarheid op camerabeelden en herkenning van voertuigen en personen zwaarder dan sfeer.

Binnen: kantoor, magazijn en productiehal

Voor kantoren is 4000K de veilige keuze. Het sluit aan bij het daglicht door de ramen en houdt mensen alert. De Europese norm voor werkplekverlichting geeft voor kantoorwerk als richtwaarde 500 lux op het bureau, met een verblindingswaarde UGR onder 19. De kleurtemperatuur is daarin vrij, maar 3000K oogt in een kantoor snel schemerig en 5000K klinisch.

In magazijnen en productiehallen zit u goed met 4000K tot 5000K. Bij orderpicken, kwaliteitscontrole en het lezen van labels en schermen helpt het hogere contrast van 5000K. Waar mensen de hele dag onder de armaturen werken, zoals bij assemblage, is 4000K prettiger. De ATRIA-high bays zijn standaard 4000K en halen tot 180 lm/W. De vlakke uitvoering met UGR<21 is bedoeld voor hallen waar verblinding een punt is, de lineaire versie voor smalle gangpaden boven stellingen.

Richtwaarden voor de verlichtingssterkte in hallen: 100 tot 200 lux in opslagruimten zonder continue bezetting, 300 lux in gangpaden waar wordt gepickt en 500 lux of meer op werkplekken voor montage of inspectie. Een lichtberekening laat zien of u die waarden met de gekozen masthoogte en het gekozen armatuur haalt.

Stallen en sportvelden

In veestallen speelt licht een rol in welzijn en productie. Voor melkveestallen wordt vaak 4000K tot 5000K gekozen, met een hoog lichtniveau overdag en een aparte, gedempte nachtverlichting. In pluimveestallen luistert het nauwer: daar wordt gedimd en met een specifiek spectrum gewerkt, dus stem het lichtplan af met de stalinrichter. Omdat stallen vochtig, stoffig en ammoniakhoudend zijn, is de behuizing minstens zo belangrijk als de kelvinwaarde: kies IP65 of hoger, en bij hogedrukreiniging IP69K, zoals de TRIVO-lijnarmaturen.

Op sportvelden is 5000K gangbaar. Het koele, contrastrijke licht laat bal en lijnen goed uitkomen, ook op camera. Bij tennis- en padelbanen in woonomgevingen wordt soms 4000K gekozen om de uitstraling naar de buren te beperken. De gelijkmatigheid en de afscherming van het armatuur wegen daar zwaarder dan de exacte lichtkleur.

Comfort, lichthinder en de omgeving

Hoe hoger de kelvinwaarde, hoe groter het aandeel blauw licht. Blauw licht verstrooit sterker in de atmosfeer en in het oog, waardoor koel licht eerder als verblindend wordt ervaren en meer bijdraagt aan hemelgloed. Het kan bovendien de aanmaak van melatonine onderdrukken, wat 's avonds en 's nachts ongewenst is voor omwonenden. Daarom kiezen veel gemeenten en terreinbeheerders voor 3000K of lager in de openbare ruimte.

Drie praktische regels:

• Buiten in woon- en natuuromgeving: 3000K of lager, goed afgeschermd en bij voorkeur gedimd na middernacht via AstroDIM of DALI-2.
• Binnen waar gewerkt wordt: 4000K als standaard, 5000K alleen waar contrast de doorslag geeft.
• Overal: houd de kleurtemperatuur binnen één ruimte of straat gelijk. Een mix van 3000K en 4000K oogt rommelig en levert klachten op.

Twijfelt u? Een instelbaar armatuur voorkomt verkeerde bestellingen: u kiest de lichtkleur ter plaatse en de opdrachtgever ziet direct het resultaat. Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven; alle prijzen zijn excl. btw. Met een zakelijk account bestelt u op factuur.

Veelgestelde vragen