Tennis en padel verlichten: lux, masten en strooilicht

Welke klasse en hoeveel lux

Buitensportverlichting ontwerpt u volgens NEN-EN 12193, de huidige norm voor sportverlichting. Die verdeelt het gebruik in drie klassen. Padel staat niet apart in de norm en wordt in de Nederlandse praktijk gelijkgesteld aan tennis. Voor tennis en padel buiten komt dat neer op:

• Klasse I: 500 lux gemiddeld, gelijkmatigheid 0,7. Toernooien en wedstrijden op hoog niveau.
• Klasse II: 300 lux gemiddeld, gelijkmatigheid 0,7. Clubcompetitie en training.
• Klasse III: 200 lux gemiddeld, gelijkmatigheid 0,6. Recreatie en vrij spelen.

De gelijkmatigheid is de verhouding tussen de laagste en de gemiddelde verlichtingssterkte op de baan. Daarnaast begrenst de norm de verblinding: het verblindingsgetal GR mag maximaal 50 zijn. Voor de meeste clubs is klasse II het doel; voor een losse baan bij een camping of bedrijf volstaat klasse III. Voor tennishallen gelden andere eisen: daar gebruikt u vlakke high bays met UGR<21 uit de serie ATRIA.

Tennis: vier masten van 8 meter per baan

Een tennisbaan meet 23,77 bij 10,97 meter, maar u verlicht het hele speelveld inclusief uitloop: circa 36 bij 18 meter. De gangbare opstelling is vier masten per baan, twee aan elke lange zijde buiten de uitloop, grofweg ter hoogte van de servicelijnen. Liggen twee banen naast elkaar, dan deelt u de middelste masten: zes masten voor twee banen.

Een lichtpunthoogte van 8 meter is gangbaar voor klasse II en I. De armaturen kijken dan vlak genoeg over het veld voor een goede gelijkmatigheid, zonder dat spelers die een lob volgen recht in de lichtbron kijken. Masten van 6 meter passen bij klasse III. Per mast plaatst u één of twee armaturen. De tennisbaanschijnwerper uit de serie ARENA is instelbaar van 60 tot 150 W met een optiek van 120 bij 45 graden, zodat u het vermogen op de gewenste klasse afstemt.

Padel: hekmontage op 6 meter

Een padelbaan is 20 bij 10 meter en wordt omsloten door glas en hekwerk. Losse masten zijn hier zelden nodig: de armaturen gaan op verlengde staanders van het hekwerk, buiten het glas, op een lichtpunthoogte van 6 meter. Zo staat er niets in de weg rond de baan.

De basisopstelling is vier armaturen, twee per lange zijde. Met vier padelbaanschijnwerpers van 150 W en 25.500 lumen komt u indicatief uit op klasse III tot de ondergrens van klasse II. Voor een zekere klasse II of voor klasse I gaat u naar zes of acht armaturen. Let bij hekmontage op gewicht en windvlak: de staanders en de fundering moeten de belasting op 6 meter kunnen dragen.

Optieken: waarom 100 bij 60 graden

De optiek bepaalt of het licht op de baan valt of ernaast. Een padelarmatuur met een asymmetrische bundel van 100 bij 60 graden strooit breed in de lengterichting van de baan en beperkt in de dwarsrichting. Het armatuur hangt daardoor vrijwel horizontaal, met een kantelhoek van 0 tot 10 graden, en het licht blijft binnen de baan. Voor tennis is 120 bij 45 graden gebruikelijk: breder, omdat de masten verder van het veld staan.

Hoe groter de kantelhoek, hoe meer licht over de baan heen gaat. Een symmetrische schijnwerper van 120 graden die 45 graden omhoog is gekanteld, verlicht de buurt beter dan de baan. Kies dus altijd een sportoptiek en richt op de nethoogte, niet op de overkant. Een kleurtemperatuur van 4000 tot 5000 K geeft goed contrast met de gele bal.

Strooilicht en de buurt

Klachten over lichthinder komen vrijwel altijd van bewoners die vanuit hun woonkamer tegen de lichtbron aankijken. De Nederlandse richtlijn lichthinder van de NSVV deelt de omgeving in zones en geeft richtwaarden voor de verticale verlichtingssterkte op de gevel van omwonenden, ongeveer:

• E1 natuurgebied: 2 lux, na 23.00 uur 1 lux
• E2 landelijk gebied: 5 lux, na 23.00 uur 1 lux
• E3 stedelijk gebied: 10 lux, na 23.00 uur 2 lux
• E4 stadscentrum en industrie: 25 lux, na 23.00 uur 4 lux

Voor sportaccommodaties gelden bovendien milieuregels: de baanverlichting is uit tussen 23.00 en 07.00 uur en wanneer er niet wordt gespeeld. De gemeente kan strengere voorwaarden stellen; controleer het omgevingsplan voordat u bestelt. Praktische maatregelen: een asymmetrische optiek zonder kanteling, geen licht boven de horizon, per baan schakelen met een schakelklok en een lichtberekening waarin de verlichtingssterkte op de dichtstbijzijnde gevels is meegenomen. Bij een vergunningaanvraag is dat laatste vaak het verschil tussen goedkeuring en bezwaar.

Masten, aansluitkast en levertijd

Voor een lichtpunthoogte van 6 meter levert Lichtplein de stalen lichtmast TURRIS uit voorraad: conisch, thermisch verzinkt of extra gepoedercoat in RAL 9005, met een scherpe prijs op aanvraag en antwoord binnen 48 uur. Masten van 8 meter zitten niet in het standaardassortiment; vraag ernaar via de offerte. Reken voor stalen masten op een levertijd van 3 tot 5 weken en voor aluminium masten op 4 tot 6 weken; armaturen komen binnen 5 werkdagen uit Europese voorraad.

In het deurluik van de mast komt een mastaansluitkast uit de serie NEXUS met één of twee zekeringen, zodat elk armatuur apart beveiligd is. Controleer de topdiameter van de mast voor de armatuurbeugel en kies armaturen met IP66 en IK10. Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven; met een zakelijk account krijgt u projectprijzen vanaf 100 armaturen en vanaf 20 masten.

Veelgestelde vragen