EN 40: waar een lichtmast aan moet voldoen

Wat EN 40 regelt

EN 40 is de Europese normreeks voor lichtmasten. De reeks dekt het hele traject, van begrippen en afmetingen tot de eisen per materiaal:

• EN 40-1 en EN 40-2: begrippen, algemene eisen en afmetingen, zoals de maat van de zopf waar het armatuur op schuift.
• EN 40-3: ontwerp en verificatie, met de belastingen en de controle door berekening of beproeving.
• EN 40-5: stalen lichtmasten.
• EN 40-6: aluminium lichtmasten.
• EN 40-4 en EN 40-7: betonnen masten en masten van vezelversterkt kunststof.

Voor installateurs zijn EN 40-5 en EN 40-6 het belangrijkst: daarop is de CE-markering van een stalen of aluminium mast gebaseerd.

Wind is de maatgevende belasting

Een lichtmast draagt weinig gewicht, maar vangt veel wind. EN 40-3-1 bepaalt de karakteristieke belasting uit de windsnelheid op de locatie, de terreincategorie (open kust of beschutte bebouwing), de masthoogte en het windvangende oppervlak van mast en armatuur samen. Nederland kent drie windgebieden; de kuststrook wordt het zwaarst belast.

De fabrikant verifieert de sterkte door berekening (EN 40-3-3) of beproeving (EN 40-3-2). Het resultaat is een maximale topbelasting: het gewicht en windvangende oppervlak van het armatuur dat op de mast mag. Monteert u een zwaardere of grotere kop, dan vervalt die verificatie. Controleer dit voordat u een straatarmatuur van VIA of een paaltoparmatuur van POLARIS met een mast combineert.

De norm beoordeelt ook de doorbuiging van de top onder wind, ingedeeld in klassen. Een stijve mast houdt nauwkeurig gerichte optieken op hun plaats.

Staal en aluminium

Staal (EN 40-5) stelt eisen aan de staalkwaliteit (bijvoorbeeld S235JR), de lasverbindingen en de corrosiebescherming. Thermisch verzinken volgens EN ISO 1461 is de basis; een poedercoating daar overheen geeft extra bescherming en de gewenste kleur, zoals RAL 9005 bij de masten van TURRIS.

Aluminium (EN 40-6) stelt eisen aan de legering en de warmtebehandeling. De windbelasting die de mast moet dragen is dezelfde als bij een stalen mast van gelijke hoogte; de fabrikant haalt die sterkte met de juiste legering, wanddikte en diameter. Aluminium roest niet en weegt per volume ongeveer een derde van staal, wat het plaatsen vereenvoudigt. De masten van CIVIS zijn hierop gebaseerd.

CE-markering en prestatieverklaring

Lichtmasten vallen onder de Europese Bouwproductenverordening. EN 40-5 en EN 40-6 zijn geharmoniseerde normen, dus een stalen of aluminium mast moet een CE-markering dragen met een prestatieverklaring (DoP). Daarin verklaart de fabrikant onder meer de weerstand tegen horizontale belasting, de doorbuiging en de duurzaamheid. Voor masten langs de rijbaan komt daar soms het gedrag bij aanrijding volgens EN 12767 bij.

De CE-markering zegt niets over het licht, maar wel dat de constructie is geverifieerd en de productie onder controle staat. Een mast zonder prestatieverklaring hoort niet in de openbare ruimte.

Welke documenten u mag verwachten

Vraag bij elke levering, zeker bij projecten, deze stukken op:

• Prestatieverklaring (DoP) met verwijzing naar EN 40-5 of EN 40-6.
• Maattekening met lichtpunthoogte, grondlengte, zopfmaat, deurluik en kabelinvoer.
• Maximale topbelasting: toegestaan gewicht en windvangend oppervlak van het armatuur.
• Corrosiebescherming: zinklaagdikte en eventueel poedercoating.
• Montagevoorschrift: grondlengte, aanvulling en aarding.

Let op het verschil tussen lichtpunthoogte en totale lengte: een deel van de mast gaat de grond in, doorgaans 0,8 tot 1 meter. Het deurluik moet boven het maaiveld blijven, zodat de mastaansluitkast van NEXUS bereikbaar is. Onze straatarmaturen passen op een zopf van 60 mm.

Veelgestelde vragen