Rekenvoorbeeld: parkeerterrein met 12 masten van 6 meter

De uitgangspunten

Het terrein in dit voorbeeld is fictief maar realistisch: een parkeerterrein van 100 bij 60 meter (6.000 m²) bij een bedrijfspand, in gebruik tot in de avond, met vrachtverkeer bij de laaddocks. De opdrachtgever vraagt een gemiddelde verlichtingssterkte van 20 lux, de richtwaarde die NEN-EN 12464-2 geeft voor parkeerterreinen met druk verkeer. Voor een rustig terrein volstaat 5 tot 10 lux.

Vaste keuzes: twaalf conische stalen TURRIS masten van 6 meter in RAL 9005, VIA straatarmaturen op de masttop van 60 mm en per mast een NEXUS mastaansluitkast met zekeringen. Alle prijzen zijn excl. btw; Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven.

Stap 1: hoeveel lumen is nodig

De vuistregel voor een open terrein begint bij oppervlakte maal gewenste verlichtingssterkte: 6.000 m² × 20 lux = 120.000 lumen die daadwerkelijk op het terrein moet landen.

Daar komen twee correcties bij. Een deel van het licht valt buiten het terrein of gaat in de optiek verloren; voor een straatarmatuur met een brede wegoptiek op 6 meter rekenen wij in dit voorbeeld met een benuttingsfactor van 0,5. Daarnaast vervuilt de armatuur en neemt de lichtstroom over de jaren iets af: behoudfactor 0,8. Geïnstalleerd is dus nodig: 120.000 / (0,5 × 0,8) = 300.000 lumen, ofwel 25.000 lumen per mast bij twaalf masten.

Stap 2: de armaturen

De VIA-serie loopt van 25 tot 100 W bij tot 160 lm/W, IP66 en met 10 kV overspanningsbeveiliging. Drie varianten naast elkaar, telkens met dezelfde factor 0,4 (benutting maal behoud):

• 1 × 50 W per mast (LP-VI112, 20 tot 50 W instelbaar via dipswitch, 6.750 lm): 12 × 6.750 = 81.000 lm geïnstalleerd, circa 5 lux gemiddeld. Geschikt voor een overloopterrein.
• 1 × 100 W per mast (circa 15.000 lm): 180.000 lm, circa 12 lux. Voldoet aan de 10 lux voor gemiddeld verkeer.
• 2 × 100 W per mast op een dubbele uithouder: 360.000 lm, circa 24 lux. Dit is de variant die de gevraagde 20 lux haalt, met marge voor vervuiling.

Voor dit voorbeeld kiezen wij de derde variant: 24 armaturen van 100 W, in totaal 2.400 W. Kies de uitvoering met DALI-2 of AstroDIM als het terrein na middernacht naar 50 procent mag dimmen; de meerprijs van de driver kan zich dan via het lagere verbruik terugverdienen.

Stap 3: mastposities en gelijkmatigheid

Twaalf masten op 6.000 m² betekent 500 m² per mast. Een logische opstelling is drie rijen van vier: de rijen op 10, 30 en 50 meter van de lange zijde, de masten op 12,5 / 37,5 / 62,5 / 87,5 meter. De onderlinge afstand van 25 meter is ruim vier keer de lichtpunthoogte, wat wij als praktische bovengrens aanhouden voor een wegoptiek op 6 meter.

Dat is precies waarom een vuistregel niet genoeg is. De gemiddelde waarde klopt, maar de gelijkmatigheid Uo (minimum gedeeld door gemiddelde) moet op een parkeerterrein minimaal 0,25 zijn, en dat toont u alleen aan met een berekening. Voor 350 euro excl. btw maakt Lichtplein die via /lichtplan/: u ontvangt een isoluxplot, de kantelhoek per armatuur en een stuklijst die direct besteld kan worden. Ook de verblinding richting de inrit en de buren kan in de berekening worden meegenomen.

Stap 4: masten, aansluitkasten en zekeringen

De TURRIS mast van 6 meter is conisch, van staal S235JR, thermisch verzinkt en voor dit project extra gepoedercoat in RAL 9005 (gitzwart). De mast wordt geleverd volgens de Nederlandse standaard, met deurluik voor de aansluitkast en een masttop van 60 mm waarop de VIA armatuur kantelbaar klemt.

In het deurluik komt een NEXUS mastaansluitkast. Met twee armaturen per mast kiest u de uitvoering voor twee zekeringen, zodat elke armatuur apart beveiligd is: twee porseleinen schroefkoppen E27/DII, twee smeltpatronen en een aardlitze naar de mast.

Elektrisch: 24 × 100 W = 2.400 W, ruim 10 A. Verdeel de drie rijen over drie fasen en schakel via een schemerschakelaar of een astronomische klok in de verdeelkast.

Complete stuklijst

• 12 × TURRIS stalen lichtmast conisch 6 m, RAL 9005
• 24 × VIA LED straatarmatuur 100 W, IP66, optiek volgens de lichtberekening (naar keuze met DALI-2 of AstroDIM)
• 12 × dubbele uithouder voor twee armaturen op één mast (prijs op aanvraag)
• 12 × NEXUS mastaansluitkast voor 2 zekeringen
• 24 × schroefkop E27/DII porselein
• 24 × smeltpatroon DII
• 12 × aardlitze
• 1 × lichtberekening met isoluxplot en stuklijst

Niet in de stuklijst, wel in uw begroting: fundatieblokken, grondkabel, grondwerk, de verdeelkast en de montage. Die levert Lichtplein niet.

Indicatief budget

Op basis van de prijsbandbreedtes in ons assortiment, excl. btw en exclusief aansluitkasten. De masten worden apart op aanvraag geprijsd en staan daarom niet in de optelling:

• Masten: 12 stalen TURRIS-masten van 6 meter in RAL 9005, scherpe prijs op aanvraag, antwoord binnen 48 uur
• Armaturen: de 100 W uitvoering zit aan de bovenkant van de VIA-bandbreedte van 29 tot 235 euro; 24 × 235 = 5.640 euro
• Lichtberekening: 350 euro
• NEXUS aansluitkasten, schroefkoppen, smeltpatronen en uithouders: op aanvraag
• Totaal armaturen en berekening, zonder masten: circa 6.000 euro excl. btw

Ter vergelijking: de variant met één 50 W armatuur per mast (LP-VI112, 155 euro) komt zonder masten op 12 × 155 + 350 = circa 2.200 euro, maar levert ook maar een kwart van het licht. Twaalf masten blijft onder de projectgrens van 20 masten; zet ze in uw offerte en u ontvangt binnen 48 uur een scherpe prijs. Levertijd: armaturen binnen 5 werkdagen uit Europese voorraad, stalen masten 3 tot 5 weken. Bestel de masten dus als eerste.

Veelgestelde vragen