IP- en IK-klassen uitgelegd: IP65, IP66, IP67, IP69K, IK08 en IK10

Wat de IP-code betekent

IP staat voor Ingress Protection en is vastgelegd in de norm IEC 60529. De code bestaat uit twee cijfers: het eerste (0 tot 6) voor vaste voorwerpen en stof, het tweede (0 tot 9) voor water. Hoe hoger het cijfer, hoe beter de bescherming. Een X in plaats van een cijfer betekent dat die eigenschap niet is getest.

• Eerste cijfer 5: stofbeschermd, een beetje stof mag binnendringen zolang de werking niet lijdt.
• Eerste cijfer 6: stofdicht, ook bij onderdruk in de behuizing.
• Tweede cijfer 5: waterstralen, getest met 12,5 liter per minuut op 3 meter afstand.
• Tweede cijfer 6: krachtige waterstralen, getest met 100 liter per minuut.
• Tweede cijfer 7: tijdelijke onderdompeling, 30 minuten op 1 meter diepte.
• Tweede cijfer 8: langdurige onderdompeling dieper dan 1 meter, volgens opgave van de fabrikant.
• Tweede cijfer 9K: hogedrukreiniging met heet water van 80 graden en 80 tot 100 bar, op 10 tot 15 centimeter afstand.

IP65, IP66, IP67 en IP69K naast elkaar

Bij armaturen komt u vier klassen het vaakst tegen:

• IP65: de standaard voor magazijnen, productiehallen, parkeergarages en buitenarmaturen onder een luifel.
• IP66: bestand tegen slagregen en krachtige stralen, de juiste klasse voor armaturen die onbeschut op een mast of aan een gevel hangen.
• IP67: bestand tegen tijdelijke onderdompeling, nodig voor grondspots en plekken die onder water kunnen komen te staan.
• IP69K: bestand tegen hete hogedrukreiniging, voor wasstraten, stallen, slachterijen en de voedingsindustrie.

Let op een veelgemaakte denkfout: IP67 is niet automatisch beter dan IP66. De onderdompeltest zegt niets over waterstralen onder druk. Moet een armatuur beide aankunnen, dan horen beide klassen op het typeplaatje te staan, bijvoorbeeld IP66/IP67. Wordt een armatuur regelmatig met de hogedrukspuit gereinigd, dan dekt alleen IP69K dat werkelijk af.

Wat de IK-code betekent

De IK-code komt uit de norm IEC 62262 en geeft aan hoeveel slagenergie een behuizing verdraagt zonder dat de bescherming verloren gaat. De schaal loopt van IK00 tot IK10, uitgedrukt in joule. Bij de test valt een gewicht met vaste massa van een vaste hoogte op het armatuur.

• IK06: 1 joule, een lichte tik.
• IK07: 2 joule.
• IK08: 5 joule, een hamer van 1,7 kilo die van 30 centimeter hoogte valt.
• IK09: 10 joule.
• IK10: 20 joule, een hamer van 5 kilo die van 40 centimeter hoogte valt.

IK08 is de praktische ondergrens voor buitenverlichting en parkeergarages. IK10 is de hoogste klasse in de norm en de keuze voor alles binnen handbereik en overal waar ballen, heftrucks of vandalen een rol spelen. Aanduidingen als IK10+ of IK11 staan niet in de norm; vraag in dat geval naar het testrapport met de werkelijke waarde in joule.

Welke klasse voor welke omgeving

De praktische keuze per ruimte:

• Kantoor, winkel en woning: droog en binnen, IP20 volstaat. Het schakelmateriaal uit de series Liregus Modern en Liregus Alfa is IP20.
• Magazijn en productiehal: IP65 tegen stof en incidentele natte reiniging. De high bays uit de serie ATRIA zijn IP65, de vlakke uitvoering met UGR<21 is bovendien IK10.
• Parkeergarage: minimaal IP65 vanwege condens, uitlaatgassen en natte vloeren. Boven rijbanen en onder plafonds lager dan 3 meter kiest u IK10. De lijnarmaturen uit de serie TRIVO zijn hiervoor ontworpen en doorlusbaar.
• Stal en veehouderij: minimaal IP65, bij reiniging met de hogedrukspuit IP69K. Ammoniak tast metaal aan, kies daarom een kunststof behuizing met roestvaststalen sluitclips.
• Wasstraat en voedingsindustrie: IP69K is hier de aangewezen klasse. De TRIVO IP69K van 40 W levert 6.000 lumen en is getest op reiniging met heet water onder hoge druk.
• Terrein, gevel en straat: IP66 voor alles wat onbeschut hangt. De schijnwerpers uit de serie FLUX en de straatarmaturen uit de serie VIA zijn IP66.
• Vandalismegevoelig: onderdoorgangen, fietsenstallingen, schoolpleinen, bushaltes en alles onder 2,5 meter montagehoogte: IK10. De tennis- en padelschijnwerpers uit de serie ARENA zijn IK10 vanwege balinslag.

Masthoogte en slagvastheid

Bij straatverlichting hangt de benodigde IK-klasse samen met de lichtpunthoogte. Een straatarmatuur op een mast van 4 meter, zoals de VIA van 25 W voor woonstraten, is IK08 en hangt daarmee buiten handbereik voldoende beschermd. Hangt dezelfde armatuur op een wandarm van 3 meter langs een fietspad, dan is IK10 de betere keuze. De stalen masten uit de serie TURRIS van 4 en 6 meter geven die hoogte en passen op de 60 mm mastopname van de VIA-armaturen. Hoe hoger de mast, hoe zwaarder de IP-klasse weegt: bovenop een mast van 6 meter staat het armatuur volledig in de slagregen en is IP66 het minimum.

Zo blijft de klasse na montage overeind

Een IP-klasse geldt voor het armatuur zoals de fabrikant het test: gesloten, met de juiste wartel en een intacte afdichting. In de praktijk gaat het op deze punten mis:

• Gebruik de meegeleverde wartel en let op de kabeldiameter; een te dunne kabel sluit niet af.
• Sluit ongebruikte kabelinvoeren af met een blindplug van dezelfde IP-klasse.
• Doorlusbare lijnarmaturen zoals TRIVO behouden hun klasse alleen met de bijbehorende koppelstukken.
• Draai schroefdeksels aan met het voorgeschreven moment; te strak drukt de rubber afdichting stuk.
• Monteer buitenarmaturen met de kabelinvoer naar beneden, zodat water niet langs de kabel naar binnen loopt.
• Bij grote temperatuurverschillen, zoals in stallen en wasstraten, voorkomt een drukvereffeningsventiel condens achter de lens.

Veelgestelde vragen