Kromme Nieuwe Gracht, Utrecht: licht bij een monumentaal pand

Een grachtenpand in de oude binnenstad

De Kromme Nieuwe Gracht ligt in het oostelijke deel van de Utrechtse binnenstad, een beschermd stadsgezicht met kades, werven en eeuwenoude gevels. Aan deze gracht staat een monumentaal pand waarvan de entree en de kade jarenlang werden verlicht door een lantaarn met een conventionele lichtbron: hoog verbruik, ongelijkmatig licht en een lamp die regelmatig vervangen moest worden.

De opgave was helder. Het lichtpunt moest in het historische straatbeeld blijven passen, maar met de techniek van nu: minder energie, minder onderhoud en een lichtverdeling die gevel en kade gelijkmatig aanlicht zonder de bewoners aan de overkant te hinderen.

Klassieke vorm, moderne LED

Er is gekozen voor een armatuur met een klassiek lantaarnsilhouet waarin een moderne LED-module zit. Van buiten is het verschil met de oude lantaarn nauwelijks te zien, van binnen is alles anders: een gesloten LED-module, een driver en een afgedichte behuizing.

In het assortiment van Lichtplein sluit de klassieke paaltoparmatuur van POLARIS hierop aan: 40 W, 4.000 lm, 140 lm/W, IP66, lichtverdeling van 120° en montage op een masttop van 80 mm, met 5 jaar garantie. De moderne POLARIS is er met instelbaar vermogen van 30 tot 60 W en kleurtemperatuur 2200, 3000 of 4000 K.

Lichtniveau en kleur bij erfgoed

Voor voetgangersgebieden en woonstraten in een historisch centrum gelden meestal de P-klassen uit EN 13201: P3 of P4, oftewel 7,5 of 5 lux gemiddeld. Meer licht is hier zelden beter. Een lantaarn op 4 meter lichtpunthoogte met 4.000 lm dekt die klasse in de regel, mits de masten niet verder dan 3 tot 4 keer de lichtpunthoogte uit elkaar staan, dus 12 tot 16 meter. Een lichtberekening geeft daarover zekerheid.

Kies bij baksteen en natuursteen warm wit, 2200 tot 3000 K. Dat laat de gevel natuurlijk ogen en geeft minder strooilicht naar slaapkamerramen dan koel wit. Een vlakke afdekking van de LED-module voorkomt verblinding en licht naar boven.

Vergunning en afstemming

Bij een rijksmonument of een beschermd stadsgezicht is voor een nieuw lichtpunt aan de gevel vaak een omgevingsvergunning nodig. Een vrijstaande mast op de kade is vaak eenvoudiger af te stemmen dan een gevelbeugel. Leg de keuze vroeg voor aan de erfgoedafdeling van de gemeente en neem een foto-impressie en een kleurvoorstel mee.

Een stalen mast van TURRIS van 4 meter, gepoedercoat in RAL 9005, valt in een historische straat het minst op. De mastaansluitkast van NEXUS past in het deurluik en houdt de zekering bereikbaar.

Zo pakt u een vergelijkbaar project aan

• Fotografeer de bestaande situatie en meet de topdiameter van de bestaande mast.
• Meet het huidige lichtniveau in lux, zodat u weet wat u verbetert.
• Laat een lichtberekening maken met de juiste P-klasse.
• Zet één proefarmatuur op de mast voordat u de hele straat bestelt.
• Houd rekening met 3 tot 6 weken levertijd voor masten; armaturen leveren wij binnen 5 werkdagen.

Veelgestelde vragen