Rekenvoorbeeld: twee padelbanen verlichten op 300 lux

Uitgangspunten

Dit is een rekenvoorbeeld: de vereniging is fictief, de getallen zijn representatief. Een vereniging legt twee padelbanen van 20 bij 10 meter naast elkaar aan, met een onderhoudsstrook van 2 meter ertussen. De banen zijn voor training en clubcompetitie. In dit voorbeeld hanteren we klasse II volgens NEN-EN 12193: 300 lux gemiddeld, gelijkmatigheid 0,7 en een verblindingsgetal GR van maximaal 50. De dichtstbijzijnde woning staat op 35 meter, in een woonwijk: zone E3 van de richtlijn lichthinder.

Het armatuur is de padelbaanschijnwerper 150 W uit de serie ARENA: 25.500 lumen, 170 lm/W, 5000 K, IP66, IK10 en een rechthoekige lichtverdeling van 100 bij 60 graden. De lichtpunthoogte is 6 meter, gebruikelijk voor padel.

Stap 1: van lux naar aantal armaturen

Met de lumenmethode bepaalt u snel het aantal armaturen. Twee factoren zijn bepalend:

• Behoudfactor 0,8: de lichtstroom van LED neemt af en de lens vervuilt. U ontwerpt op het einde van de levensduur, niet op de eerste avond.
• Benuttingsfactor 0,5: het deel van de armatuurlumen dat op de baan valt. Voor een padeloptiek vlak naast de baan op 6 meter is 0,5 een veilige indicatie.

Per baan: 300 lux maal 200 m², gedeeld door 0,8 maal 0,5, is 150.000 lumen aan armaturen. Gedeeld door 25.500 lumen per armatuur is dat 5,9, dus zes armaturen per baan. Controle: 6 maal 25.500 maal 0,8 maal 0,5, gedeeld door 200, is 306 lux. Vier armaturen geven 204 lux (klasse III), acht geven 408 lux.

Voor twee banen: twaalf armaturen, 1.800 W aangesloten vermogen, 306.000 lumen. De lumenmethode geeft alleen het gemiddelde; gelijkmatigheid en GR toont u aan met een puntberekening in een lichtplan.

Stap 2: hekmontage of masten

Variant A, hekmontage. De armaturen komen op verlengde staanders van het hekwerk, buiten het glas, op 6 meter. Per baan zes lichtpunten, drie per lange zijde: één ter hoogte van de netlijn en één op circa 4 meter van elke achterwand. Het armatuur hangt vrijwel horizontaal, 0 tot 10 graden gekanteld, gericht op nethoogte. Voorwaarde: staanders en fundering moeten gewicht en windvlak op 6 meter dragen; bij een nieuwe baan neemt de baanbouwer dat mee. Geen masten, geen extra fundering.

Variant B, masten. Kunnen de staanders de belasting niet aan, dan zet u masten: vier per baan, twee per lange zijde op circa 5 en 15 meter van de achterwand. Bij twee banen deelt u de middelste rij in de onderhoudsstrook, dus zes stalen masten TURRIS van 6 meter. Omdat er per zijde twee lichtpunten zijn in plaats van drie, en de mast circa een meter verder van de baanrand staat, hangt u twee armaturen per lichtpunt: acht per baan, zestien in totaal, indicatief 400 lux. Wilt u bij twaalf armaturen blijven, zet dan drie masten per rij: negen masten. Elke mast krijgt in het deurluik een mastaansluitkast NEXUS met een zekering per armatuur. Stem masttop en armatuurbeugel bij de offerte op elkaar af.

Stap 3: groepen en schakelen

Maak per baan één groep: 900 W bij hekmontage (circa 3,9 A), 1.200 W bij masten (circa 5,2 A). Zes tot acht LED-drivers op één groep vragen vanwege de inschakelstroom om een automaat met C-karakteristiek. Bij 60 meter kabel vanaf de verdeler blijft het spanningsverlies met 2,5 mm² indicatief onder de 2 procent. Geef elke groep een eigen aardlekbeveiliging, zodat één nat armatuur niet beide banen donker maakt.

Schakel per baan via een schakelklok of het reserveringssysteem. De padelbaanschijnwerper 150 W is niet dimbaar; één lange zijde uitschakelen als halve stand heeft geen zin, want dan zakt de gelijkmatigheid onder de norm. De Nederlandse milieuregels voor sportaccommodaties schrijven in de regel voor dat de verlichting uit is tussen 23.00 en 7.00 uur en wanneer er niet wordt gespeeld; controleer de actuele voorschriften bij uw gemeente.

Stap 4: strooilicht beperken

Voor zone E3 geldt als richtwaarde een verticale verlichtingssterkte op de gevel van de buren van maximaal 10 lux, na 23.00 uur 2 lux; de actuele richtlijn en de eisen van uw gemeente zijn leidend. Zo blijft u daar ruim onder:

• Rechthoekige optiek, horizontaal gemonteerd. De bundel van 100 bij 60 graden dekt de baan af zonder ver over de glaswand te stralen. Elke graad extra kanteling stuurt licht over de glaswand naar de buurt.
• Niet hoger dan 6 meter. Hoger maakt de lichtbron vanuit de omgeving zichtbaarder zonder winst in gelijkmatigheid.
• Naar binnen richten. De armaturen op de buitenste lange zijden kijken naar de banen; de achterzijde naar de woningen blijft donker.
• Gevel meerekenen. Laat in het lichtplan de verticale verlichtingssterkte op de gevel op 35 meter uitrekenen en voeg dat rapport bij de vergunningaanvraag.

Materiaallijst en levertijd

Variant A, hekmontage, twee banen:

• 12 padelbaanschijnwerpers 150 W uit de serie ARENA
• 12 voedingskabels met connectoren (toebehoren ARENA)
• 2 groepen met C-automaat en aardlekbeveiliging

Variant B, masten, twee banen:

• 16 padelbaanschijnwerpers 150 W
• 6 stalen lichtmasten TURRIS van 6 meter, verzinkt of gepoedercoat RAL 9005
• 6 mastaansluitkasten NEXUS met zekeringen
• 6 funderingen plus de kabel tussen de masten

Armaturen komen binnen 5 werkdagen uit Europese voorraad, stalen masten in 3 tot 5 weken: bestel de masten als eerste. Voor de TURRIS-masten geldt een scherpe prijs op aanvraag, antwoord binnen 48 uur; armatuurprijzen staan op de productpagina's. Op de padelbaanschijnwerper geldt 5 jaar garantie. Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven; met een zakelijk account krijgt u projectprijzen vanaf 100 armaturen en vanaf 20 masten, bijvoorbeeld als de club later uitbreidt.

Veelgestelde vragen