Schijnwerpers voor terrein en gevel: vermogen, optiek en montage

Drie vermogensklassen, drie toepassingen

De serie FLUX loopt van 30 W tot 1.500 W, in drie klassen met elk een eigen montagehoogte:

• 30 tot 50 W, compact: circa 4.000 tot 7.000 lm. Gevels, entrees, fietsenstallingen en kleine parkeerplaatsen, op 3 tot 5 meter hoogte, vaak met insteeksensor.
• 100 tot 400 W, terrein: 15.000 tot ruim 60.000 lm. Parkeerterreinen, laad- en losperrons, opslagterreinen en bouwplaatsen, op masten van 6 tot 12 meter.
• 500 tot 1.500 W, modulair: 85.000 tot ruim 200.000 lm, opgebouwd met CREE-leds. Havens, containerterminals en stadions, op masten van 15 tot 30 meter.

Welke klasse u nodig heeft, volgt uit de vereiste verlichtingssterkte. De norm voor buitenwerkplekken (NEN-EN 12464-2) geeft per taak richtwaarden; ter indicatie, controleer de actuele norm voor uw situatie: parkeerterreinen 5 tot 20 lux afhankelijk van de drukte, opslagterreinen circa 20 lux, laad- en losplaatsen circa 50 lux en montagewerk op een bouwplaats circa 100 lux. Als vuistregel landt grofweg de helft van de lichtstroom daadwerkelijk op het terrein: 1.000 m² op 20 lux vraagt dus zo'n 40.000 lm geïnstalleerd.

Symmetrisch of asymmetrisch

De optiek bepaalt meer dan het vermogen hoe het licht op het terrein valt. Een symmetrische optiek van 30°, 60° of 120° verdeelt het licht gelijkmatig rond de as van de schijnwerper en past bij montage vanaf een hoge mast recht boven of midden op het te verlichten vlak.

Een asymmetrische optiek stuurt het licht naar één kant, terwijl de lichtuittredende zijde vrijwel horizontaal blijft. U monteert de schijnwerper op 0 tot 10 graden kanteling aan de rand van het terrein en verlicht toch tot ver naar voren, terwijl er nauwelijks licht omhoog of opzij gaat. Langs woningen, water en gevels is dat de eerste keuze.

FLUX biedt beide: compacte schijnwerpers met een brede bundel van 120° voor lage montage, en terrein- en stadionschijnwerpers met smallere optieken, zoals 30°. Of een asymmetrische optiek voor uw toepassing leverbaar is, ziet u in de specificaties van het artikel of vraagt u na via contact.

Montagehoogte en bundelhoek horen bij elkaar

De diameter van de lichtvlek op de grond is ruwweg twee keer de montagehoogte maal de tangens van de halve bundelhoek. Drie herkenbare situaties:

• 120° op 5 meter: lichtvlek van circa 17 meter. Gevel, entree of kleine parkeerplaats met één compacte schijnwerper.
• 60° op 10 meter: lichtvlek van circa 11,5 meter, met veel meer licht per vierkante meter. Terreinschijnwerper op een mast van 8 tot 10 meter.
• 30° op 20 meter: lichtvlek van circa 10,7 meter, om vanaf een hoge mast gericht een kade of laadzone te raken.

Vuistregel: hoe lager de mast, hoe breder de optiek; hoe hoger de mast, hoe smaller. Een brede optiek hoog verspilt licht buiten het terrein, een smalle optiek laag geeft felle vlekken met donkere gaten. Voor gevels en kleine terreinen passen de stalen masten van 4 en 6 meter uit de serie TURRIS, uit voorraad met scherpe prijs op aanvraag, antwoord binnen 48 uur. Hogere masten zijn projectwerk: vraag ze samen met de armaturen aan via een offerte.

Lichthinder: afschermkap, kantelhoek en kleur

Een schijnwerper die te ver omhoog kijkt, verlicht de buurt in plaats van het terrein. De Nederlandse richtlijn lichthinder deelt de omgeving in zones E1 tot E4 en begrenst de verticale verlichtingssterkte op de gevel van een woning, met een strengere grens in de nachturen. Ter indicatie: landelijk gebied (E2) circa 5 lux en in de nacht 1 lux, stedelijk gebied (E3) circa 10 en 2 lux; raadpleeg de actuele richtlijn voor de exacte waarden en de geldende nachturen. Drie maatregelen:

• Asymmetrische optiek vlak gemonteerd: 0 tot 10 graden kanteling, zodat niets boven de horizon straalt.
• Afschermkap: een afschermkap of lamellenrooster snijdt het licht af richting woningen, weg of water, zonder verlies van vermogen; controleer bij de toebehoren van de serie welke kap bij uw schijnwerper past.
• Symmetrische optiek niet verder dan 20 tot 25 graden kantelen: bij een steilere stand kijkt een automobilist of buurman recht in de led.

Kleurtemperatuur telt ook mee: warm wit van 2700 of 3000 K ervaren omwonenden als minder hinderlijk en het spaart nachtdieren, dus bij woningen de verstandige keuze. 4000 K is de standaard voor werkterreinen, 5000 K kiest u waar contrast en camerabeeld voorop staan, zoals in havens en op bouwplaatsen.

Sensoren en dimmen

Een gevelschijnwerper van 30 tot 50 W hoeft niet de hele nacht te branden. De compacte FLUX-modellen zijn sensorgereed: een insteeksensor met microgolf en daglichtsensor schakelt de schijnwerper alleen in bij beweging in het donker.

Op grotere terreinen dimt u liever dan dat u schakelt. Een deel van de grotere FLUX-schijnwerpers is 1-10V dimbaar, bijvoorbeeld de hoogvermogenmodellen van 750 W; controleer dit per artikel in de specificaties. Gekoppeld aan een schakelklok of bewegingsdetectie brandt het terrein buiten werktijd op 30 tot 50 procent en springt het bij activiteit naar vol vermogen. Op een terrein dat van 18:00 tot 07:00 uur brandt, kan dat een groot deel van het energieverbruik schelen en het helpt de lichthinder in de nachturen binnen de richtlijn te houden.

Bouwplaatsen en havens

Op een bouwplaats hangt de schijnwerper aan een steiger, mobiele mast of container en verhuist hij tussen bouwfasen. Kies daar IK10 en IP66, een stevige beugel met gradenschaal zodat de hoek na verplaatsing snel weer klopt, en een kabelwartel met trekontlasting. Als grove indicatie: voor 50 lux op een bouwplaats van 50 bij 50 meter komt u met vier schijnwerpers van 300 tot 400 W op mobiele masten van 8 meter een heel eind; reken het na met een lichtberekening.

Havens en kades vragen om corrosiebestendigheid en richting. Zoute lucht tast behuizing en bevestiging aan: let op de coating, gebruik roestvaststaal en vermijd contact tussen verschillende metalen. Richt het licht nooit op het water, een verblinde schipper is een veiligheidsrisico; een asymmetrische optiek of afschermkap aan de waterzijde lost dat op. Op havenmasten van 15 tot 30 meter werkt u met de modulaire FLUX-schijnwerpers van 500 tot 1.500 W, optiek 30°, in 5000 K voor scherp contrast tussen containers en voertuigen.

Op een mast hoort de aansluiting in een mastaansluitkast met zekering in het deurluik, liefst met overspanningsbeveiliging: goedkoper dan een driver vervangen op 20 meter hoogte na een onweersnacht.

Veelgestelde vragen