Thermisch verzinkt of gepoedercoat: de afwerking van lichtmasten

Waarom de afwerking de levensduur bepaalt

Een stalen lichtmast wordt gekocht voor 25 tot 30 jaar. In die tijd krijgt hij regen, strooizout, hondenurine en bosmaaiers te verwerken. Onbehandeld staal roest buiten binnen korte tijd, dus de corrosiebescherming is geen detail maar de kern van de specificatie.

Er zijn twee standaardkeuzes: alleen thermisch verzinken, of verzinken met daarbovenop een poedercoating, het duplex-systeem. De TURRIS stalen lichtmasten van 4 en 6 meter leveren wij in beide uitvoeringen: blank verzinkt, of verzinkt en gepoedercoat in RAL 9005 gitzwart. Beide van staal S235JR, conisch, volgens de Nederlandse standaard en met de topmaat waarop de VIA straatarmaturen en de POLARIS paaltoparmaturen passen.

Thermisch verzinken volgens EN ISO 1461

Bij thermisch verzinken wordt de complete mast na ontvetten, beitsen en fluxen ondergedompeld in vloeibaar zink van ongeveer 450 °C. Het zink reageert met het staal tot zink-ijzerlegeringslagen met daarop een laag zuiver zink. Het is geen laag die erop ligt, maar een laag die erin zit: hij bladdert niet en laat niet los. Ook de binnenkant van de buis wordt verzinkt.

EN ISO 1461 koppelt de minimale laagdikte aan de staaldikte. Bij plaatdikten van 3 tot 6 mm, gebruikelijk voor lichtmasten, geldt een gemiddelde laagdikte van minimaal 70 micrometer; vanaf 6 mm is dat 85 micrometer. Zink werkt bovendien als opofferingsmetaal: bij een kras tot op het staal blijft het omliggende zink het staal kathodisch beschermen, zodat een beschadiging niet onderroest.

Hoe lang het zink meegaat, hangt af van de omgeving. In een stedelijke of licht industriële omgeving (corrosiecategorie C3) verliest zink gemiddeld 0,7 tot 2,1 micrometer per jaar, in een landelijke omgeving minder. Een laag van 70 micrometer gaat daarmee in de regel meer dan 30 jaar mee zonder onderhoud. Een nieuwe mast glanst, na een jaar is hij mat lichtgrijs; witte vlekken (zinkwit) na vochtige opslag zijn cosmetisch.

Duplex: poedercoating op het zink

Poedercoating direct op blank staal is buiten geen optie: bij de eerste beschadiging roest de laag van onderaf los. Bij duplex wordt de verzinkte mast eerst voorbehandeld (licht gestraald of chemisch geconverteerd) zodat de poeder hecht, en daarna voorzien van een polyester poederlaag van doorgaans 60 tot 80 micrometer die bij 180 tot 200 °C uithardt. Een goede coater verwarmt de mast vooraf, zodat ontgassing uit de zinklaag geen pinholes in de lak veroorzaakt.

De combinatie beschermt langer dan de som van de twee lagen afzonderlijk: de coating schermt het zink af en het zink voorkomt onderroest onder de coating. Voor duplex wordt een factor van 1,5 tot 2,5 ten opzichte van de opgetelde levensduur genoemd. Raakt de coating beschadigd, dan ziet u een grijze plek, maar geen roest: het zink doet onder de lak gewoon zijn werk.

Voor de TURRIS gebruiken wij RAL 9005, gitzwart: een veelgebruikte kleur voor straatmeubilair, passend bij hekwerk, fietsenrekken, afvalbakken en laadpalen die vrijwel altijd zwart of antraciet zijn.

Kleur in het straatbeeld

Blank verzinkt is de logische keuze op bedrijventerreinen, parkeerterreinen, langs ontsluitingswegen en op sportparken: functioneel, onderhoudsvrij en na een jaar onopvallend grijs.

Zwart kiest u waar de mast onderdeel is van de inrichting: woonstraten, dorpskernen, winkelgebieden, pleinen, parken en terreinen rond kantoren en hotels. Een zwarte mast oogt slanker, valt tegen een donkere achtergrond minder op en vormt één geheel met een zwarte POLARIS paaltop of VIA straatarmatuur. Veel gemeenten schrijven in een beeldkwaliteitsplan of handboek openbare ruimte een vaste kleur voor; controleer dat voordat u offreert, want een verkeerde kleur is achteraf lastig te herstellen.

Houd mast, armatuur en toebehoren in dezelfde kleur; een verzinkte mast met een zwarte armatuur oogt slordig. Wilt u voor een groter project een andere RAL-kleur dan 9005, overleg dat vooraf via de contactpagina.

Meerprijs en levertijd

De TURRIS-masten zijn scherp geprijsd op aanvraag, antwoord binnen 48 uur; de gepoedercoate uitvoeringen zijn per stuk duurder dan de alleen verzinkte. De meerprijs voor de coating geldt per mast, dus bij een straat met 20 masten is het een zichtbare post op de offerte. Projectprijzen gelden vanaf 20 masten, de levertijd is 3 tot 6 weken; bij een afwijkende RAL-kleur (op aanvraag) houdt u rekening met een langere doorlooptijd.

Weeg de meerprijs af tegen de gebruiksduur. Een verzinkte mast kost na plaatsing niets meer. Een gepoedercoate mast vraagt een jaarlijkse inspectie en incidenteel bijwerken, wat over 25 jaar ook een kostenpost is. Op een bedrijventerrein is verzinkt dus meestal de logische keuze; in een dorpskern of woonwijk is de meerprijs voor zwart snel verantwoord, zeker als de gemeente de kleur voorschrijft. Lichtplein levert uitsluitend aan bedrijven; voor meerdere masten vraagt u een offerte aan.

Onderhoud en de maaiveldzone

Verzinkte masten hebben geen onderhoud nodig. Overschilder ze niet zonder voorbehandeling, want gewone verf hecht slecht op zink. Gepoedercoate masten spoelt u eens per jaar af, zeker langs strooiroutes, en beschadigingen door stenen, sloten en bosmaaiers werkt u binnen het seizoen bij met een reparatielak voor verzinkt staal. Stickers en graffiti verwijdert u met een mild middel, nooit met een staalborstel.

Het kwetsbaarste deel van elke mast is de maaiveldzone: ongeveer 30 cm onder tot 30 cm boven het maaiveld. Daar wisselen vocht en zuurstof elkaar voortdurend af, hoopt strooizout zich op en raakt de bosmaaier de mast. In die zone verdwijnt zink duidelijk sneller dan hoger op de mast.

Bescherm die zone met een krimpkous: een dikwandige kous met lijmlaag die u vóór het plaatsen over de mastvoet schuift en met een brander krimpt, van het ingegraven deel tot zo'n 30 cm boven het maaiveld. Controleer bij het stellen dat de kous onbeschadigd is, vul het gat aan met zand in plaats van puin en zorg dat water bij de voet kan wegstromen. Plaats de NEXUS mastaansluitkast in het deurluik en sluit het luik goed af, dan blijft ook de binnenkant droog.

Veelgestelde vragen