Zhaga en D4i: de standaard voor slimme straatverlichting

Waarom gemeenten om Zhaga-D4i vragen

Slimme straatverlichting was lang een gesloten systeem: node, driver en beheersoftware van één leverancier. Wie na een paar jaar wilde overstappen, moest vaak elk armatuur openmaken. Sinds enkele jaren is er een open alternatief: de Zhaga-aansluiting op het armatuur in combinatie met een D4i-gecertificeerde driver. Steeds meer gemeenten nemen die combinatie op in hun bestek, omdat elke gecertificeerde node op elk gecertificeerd armatuur past.

Voor u als installateur betekent dat: een armatuur dat u vandaag monteert, krijgt later zonder gereedschap een node of sensor. Niet openschroeven, geen extra bedrading, geen nieuwe driver.

De Zhaga-aansluiting: een socket op het armatuur

Zhaga is het consortium dat interfaces voor LED-armaturen standaardiseert. Voor buitenverlichting geldt Boek 18: een socket met vier pennen op de bovenkant, de onderkant of allebei. Twee pennen voeren 24 V DC hulpvoeding uit de driver, de andere twee vormen de DALI-bus. Een node of sensor draait met een bajonetsluiting op de socket en is daarmee in één handeling gevoed en aangesloten.

De socket is compact, waterdicht en kleiner dan de oudere 7-polige NEMA-socket. Zonder node sluit een blindkap de socket af, zodat het armatuur zijn IP-klasse houdt.

D4i: eisen aan de driver en de data

D4i is een certificering van de DALI Alliance bovenop DALI-2. Een D4i-driver voedt de node, houdt zelf gegevens bij en geeft die via de bus door:

• Energiemeting: opgenomen vermogen en verbruik per armatuur.
• Diagnose: branduren, drivertemperatuur en foutmeldingen.
• Armatuurgegevens: nominaal vermogen, kleurtemperatuur en lichtstroom, vastgelegd in het geheugen van de driver.

Elke D4i-node leest die gegevens op dezelfde manier uit. Socket plus driver samen heet Zhaga-D4i: alleen die combinatie garandeert dat node en armatuur zonder configuratie samenwerken.

Node boven, sensor onder

Op de bovenkant zit de communicatienode. Die praat draadloos met het beheersysteem van de gemeente, bijvoorbeeld via LoRaWAN, NB-IoT of een mesh-netwerk, en stuurt de driver aan over DALI. Op de onderkant past een bewegings- of daglichtsensor die het licht opregelt bij passanten en terugregelt op een leeg fietspad.

Wat dat in de praktijk oplevert:

• Dimschema's per straat: een nachtverlaging naar 50 procent tussen 23.00 en 5.00 uur zet zes van de ruwweg twaalf branduren per nacht op half vermogen, dus al snel zo'n kwart minder jaarverbruik.
• Storingen direct in beeld: het beheersysteem meldt een uitgevallen armatuur voordat een bewoner belt.
• Onderhoud op werkelijke branduren in plaats van op de kalender.
• Geen leveranciersafhankelijkheid: een node van een ander merk past er net zo goed op.

Welke VIA-armaturen DALI-2 en D4i hebben

In de serie VIA zijn de straatarmaturen in de groep DALI-2 uitgevoerd met een DALI-2-driver met D4i en AstroDIM: tot 40 W, 2700 K, tot 160 lm/W, IP66, optiek type III en 10 kV overspanningsbeveiliging. Ze zijn kantelbaar op een mast of uithouder van 60 mm en passen daarmee direct op de stalen masten van TURRIS van 4 en 6 meter.

AstroDIM is daarbij de terugvaloptie: de driver leidt de nacht af uit zijn eigen schakeltijden en dimt zonder node of stuurkabel. De installatie werkt dus vanaf dag één en de gemeente kan de nodes later toevoegen. De overige VIA-armaturen van 25 tot 100 W hebben een dipswitch of een losse driver. Vraagt uw bestek om een Zhaga-socket, vraag dan een offerte aan; wij stemmen de uitvoering per project af.

Praktische punten voor het bestek

• Controleer of het bestek Zhaga-D4i eist of alleen DALI-2; dat bepaalt welke driver en welke socket nodig zijn.
• De mastbekabeling verandert niet: fase, nul en aarde lopen via de mastaansluitkast van NEXUS, de communicatie gaat draadloos.
• Houd de overspanningsbeveiliging van 10 kV aan; een node bevat elektronica die geen piek verdraagt.
• Laat een lichtberekening maken op de lichtklasse uit het bestek, bijvoorbeeld P4 met gemiddeld 5 lux voor een woonstraat, en leg vast tot welke klasse het dimschema 's nachts mag zakken.

Veelgestelde vragen