Roest aan de mastvoet: oorzaken en preventie

Waarom roest bijna altijd bij het maaiveld begint

Een lichtmast die hoger op de schacht nog strak grijs of zwart is, kan aan de voet al bruine strepen, blazen in de coating of losse schilfers vertonen. De zone van ongeveer 30 cm onder tot 30 cm boven het maaiveld is het zwaarst belaste deel van elke stalen mast: daar is het staal afwisselend nat en droog, zit het onder de grond zonder zuurstof en erboven met volop zuurstof, en komen zout, grond en mechanische schade samen.

Dat verschil in zuurstofaanbod werkt als een batterij. Het deel net onder het maaiveld wordt de anode en lost op, het deel erboven de kathode. Zink dat hoger op de mast tientallen jaren meegaat, kan in de maaiveldzone een veelvoud sneller verdwijnen. Zodra het zink op is, roest het staal van buiten naar binnen en verliest de mast wanddikte precies waar het buigmoment door wind het grootst is.

Oorzaak 1: strooizout, vocht en slechte afwatering

Langs strooiroutes spat pekelwater tegen de mastvoet en blijft zout in de grond achter. Chloriden versnellen de corrosie van zink en staal sterk, en zout trekt bovendien vocht aan, zodat de voet ook bij droog weer vochtig blijft. Hetzelfde geldt voor masten in een goot, in een laagte of in verharding waar regenwater niet weg kan.

Ook de vulling van het gat speelt mee. Puin en bouwafval houden water vast en bevatten vaak cement- of kalkresten; grof zand laat water wegzakken.

Oorzaak 2: een beschadigde zinklaag

Thermisch verzinken volgens EN ISO 1461 geeft een zinklaag die met het staal is gelegeerd en niet loslaat; de minimale laagdikte hangt af van de wanddikte van het staal. Kleine krassen zijn geen probleem: het omliggende zink beschermt het blootliggende staal kathodisch. Grotere beschadigingen wel. Denk aan een bosmaaier die elk seizoen dezelfde plek raakt, aan hijskettingen bij het lossen, aan de graafmachine bij het stellen of aan een boorgat voor een extra kabelinvoer dat nooit is bijgewerkt.

Bij een gepoedercoate mast (duplex) ziet u schade eerst als een grijze plek: de lak is weg, het zink doet nog zijn werk. Wacht daar niet mee. Vocht kruipt onder de losse lakrand en de zinklaag slijt op die plek sneller dan elders.

Preventie bij nieuwe masten: krimpkous en plaatsing

De standaardoplossing is een dikwandige krimpkous met lijmlaag. U schuift hem vóór het plaatsen over de mastvoet en krimpt hem met een brander, van het ingegraven deel tot zo'n 30 cm boven het maaiveld. De kous sluit zout en vocht af en vangt de klappen van de bosmaaier op. Controleer na het stellen dat de kous nergens is gescheurd.

Verder: vul het gat aan met zand, zorg dat water bij de voet kan wegstromen, zet de mast niet klem in beton of bestrating zonder afwaterende voeg, en sluit het deurluik goed af zodat ook de binnenkant droog blijft. De TURRIS stalen lichtmasten van 4 en 6 meter leveren wij thermisch verzinkt of extra gepoedercoat in RAL 9005, passend bij de VIA straatarmaturen en de POLARIS paaltoparmaturen. Met de NEXUS mastaansluitkast in het deurluik blijft ook de aansluiting beschermd.

Alternatief: een aluminium mast

Aluminium vormt uit zichzelf een oxidehuid die zich na een kras herstelt. Er is geen zinklaag die opraakt, dus de maaiveldzone is bij aluminium veel minder kritisch. Langs strooiroutes, aan de kust en op plekken waar bijwerken lastig is, is dat een sterk argument voor de CIVIS aluminium lichtmasten van 4 en 6 meter, geleverd op projectbasis met prijs op aanvraag.

Let wel op galvanische corrosie: aluminium hoort niet rechtstreeks tegen beton, staal of verzinkte ankers. Gebruik een isolerende laag of een maststoel en roestvaststalen bevestigingsmateriaal.

Inspectie en herstel van bestaande masten

Loop uw masten minstens eenmaal per jaar na, bij voorkeur in het voorjaar na het strooiseizoen. Let op bruine aanslag, blazen en schilfers in de onderste 50 cm, op putjes in het staal en op het luik. Bij twijfel over de wanddikte meet u die ultrasoon of laat u de mast beoordelen; een mast met doorgeroeste voet is bij storm een veiligheidsrisico en moet worden vervangen.

Oppervlakkige roest herstelt u: staalborstel of schuren tot blank metaal, ontvetten, een zinkrijke primer of koudverzinklak aanbrengen en bij duplex-masten de kleur erover zetten. Bescherm de herstelde zone daarna alsnog, bijvoorbeeld met een om de mast te wikkelen manchet of bandagesysteem, want een gesloten krimpkous past niet meer over een staande mast.

Veelgestelde vragen