Rekenvoorbeeld: kantoorvloer van 600 m² met lichtlijnen

Uitgangspunten van het voorbeeld

Het voorbeeld is fictief, de getallen zijn realistisch. Een kantoortuin van 30 bij 20 meter, dus 600 m², met een wit systeemplafond op 3,0 m, lichte wanden en een donkere vloer (reflecties 0,7 / 0,5 / 0,2). Langs één lange zijde zit een glasgevel. Er staan 48 werkplekken in rijen parallel aan de lange zijde.

De eisen volgen uit NEN-EN 12464-1 voor schrijven, lezen en beeldschermwerk: 500 lux onderhouden op het werkvlak van 0,75 m, UGR 19, gelijkmatigheid Uo 0,60 en Ra 80. Als armatuur kiezen we de lijnarmatuur van LINEA: 24, 32 of 40 W per module via dipswitch, 120 lm/W, 4000 K, Ra > 80, in wit. We hangen de lijnen als pendel 0,4 m onder het plafond, zonder uplight-module. Een module is 1.208 mm lang; voor het patroon rekenen we met 1,2 m per module. Controleer de maat en de koppelstukken op de productpagina voordat u de stuklijst definitief maakt.

Stap 1: van lux naar lumen

De lumenmethode begint bij het werkvlak: 600 m² × 500 lux = 300.000 lumen die op de bureaus moeten aankomen. Niet alle lichtstroom komt daar terecht en de installatie veroudert. Daarom deelt u door twee factoren: de benuttingsfactor en de behoudfactor.

De benuttingsfactor hangt af van de ruimte-index en de reflecties. Deze ruimte is groot en laag (1,85 m tussen armatuur en werkvlak), met een licht plafond; voor een direct stralende lichtlijn is 0,65 dan een realistische waarde. De behoudfactor zetten we op 0,8: een schoon kantoor met een reinigingsinterval van twee jaar.

Benodigde geïnstalleerde lichtstroom: 300.000 / (0,65 × 0,8) = 300.000 / 0,52 ≈ 577.000 lumen. Een LINEA-module levert bij 120 lm/W circa 2.900 lumen op 24 W, 3.800 lumen op 32 W en 4.800 lumen op 40 W. Ondergrens: 121 modules op 40 W of 152 op 32 W.

Stap 2: aantallen en patroon

De lijnen lopen in de lengterichting, parallel aan de gevel en aan de kijkrichting van de medewerkers. Een lijn van 24 modules is 29,0 m lang en laat aan beide kopse wanden 0,5 m vrij. Dat levert twee varianten op:

• Variant A, 6 lijnen van 24 modules op 40 W: 144 modules, 691.200 lumen geïnstalleerd, circa 600 lux op het werkvlak. Lijnafstand 3,33 m, eerste lijn op 1,67 m van de gevel.
• Variant B, 7 lijnen van 24 modules op 32 W: 168 modules, 638.400 lumen, circa 553 lux. Lijnafstand 2,86 m, eerste lijn op 1,43 m van de gevel.

Variant A heeft 24 modules minder en bijna 20 procent marge, maar de lijnafstand van 3,33 m is 1,8 keer de hoogte boven het werkvlak. Voor een direct stralende lichtlijn is circa 1,5 keer die hoogte een gangbare vuistregel; daarboven zakt de verlichtingssterkte tussen de lijnen te ver weg voor Uo 0,60. Variant B blijft met 2,86 m binnen die vuistregel, houdt ruim 10 procent marge en heeft een stand over: op 40 W geeft dezelfde installatie circa 700 lux, mocht de opdrachtgever later meer licht op het werkvlak willen. In dit voorbeeld kiezen we variant B.

Stap 3: dipswitch-stand en energie

U stelt het vermogen in vóór montage, met de spanning eraf, en noteert de stand per ruimte in het opleverdossier. Voor de kantoortuin is dat stand 32 W. Dezelfde module gaat op 24 W naar de aangrenzende gang en pantry, waar 100 tot 200 lux volstaat, zodat u één artikel voor de hele verdieping bestelt.

Het aangesloten vermogen van variant B is 168 × 32 W = 5.376 W, ofwel 9,0 W/m². Variant A komt op 144 × 40 W = 5.760 W en 9,6 W/m². Bij 2.500 branduren per jaar is dat 13.440 tegenover 14.400 kWh: variant B verbruikt ondanks de extra modules bijna 1.000 kWh per jaar minder, omdat hij dichter bij de 500 lux zit en niet ruim erboven.

Verblinding, wanden en de controle in de lichtberekening

De UGR<21 van LINEA is een tabelwaarde voor een referentieruimte. In dit kantoor spelen drie dingen in uw voordeel: de lijnen lopen parallel aan de kijkrichting, het plafond is wit en de lijnen hangen naast de bureaus, niet recht boven de beeldschermen. Of de berekende UGR per werkplek op 19 of lager uitkomt, moet de lichtberekening laten zien; hetzelfde geldt voor de 75 lux op de wanden en 50 lux op het plafond die de norm voor kantoren vraagt.

Komt het plafond in de berekening te donker uit, dan is de indirecte uplight-module van LINEA de oplossing. Reken dan wel opnieuw: een deel van de lichtstroom gaat omhoog en de benuttingsfactor daalt, zodat u modules toevoegt of een stand hoger gaat. Voor 350 euro excl. btw ontvangt u lux, UGR en gelijkmatigheid per ruimte plus een stuklijst.

Stuklijst en elektrische groepen

De bestelling voor variant B bestaat uit:

• 168 lijnarmatuur-modules LINEA 24-40 W, wit, dipswitch op 32 W
• 7 voedingspunten, één per lijn, met pendelophanging en koppelstukken volgens de productpagina
• optioneel uplight-modules, alleen als de berekening daarom vraagt
• extra modules op 24 W voor gang en pantry, apart uitgeteld

Met 168 stuks van één artikel zit u boven de grens van 100 stuks waarvoor Lichtplein een projectprijs rekent; vraag die aan via de offerteaanvraag. Armaturen leveren we uit Europese voorraad binnen 5 werkdagen, met 5 jaar garantie.

Dimensioneer de eindgroepen op de hoogste stand, ook als u op 32 W oplevert: 24 × 40 W = 960 W per lijn, 6.720 W voor zeven lijnen, bij 230 V ongeveer 29 A. Dat zijn minimaal twee groepen van 16 A; neem er vier, zodat de gevellijnen bij daglicht apart uit kunnen. Houd bij de keuze van de automaten rekening met de inschakelstroom van de drivers.

Veelgestelde vragen