Rekenvoorbeeld: parkeergarage met lijnarmaturen en sensoren

Uitgangspunten van het voorbeeld

Dit rekenvoorbeeld is fictief, maar de maten komen uit de praktijk. De garage ligt onder een kantoorgebouw en heeft twee parkeerlagen van elk 50 bij 30 meter: 1.500 m² per laag, samen 3.000 m² en ruim 120 parkeerplaatsen. De vrije hoogte is 2,6 meter, plafond en wanden zijn grijs beton. Eén hellingbaan van 6 bij 10 meter vormt de in- en uitrit. De garage is 24 uur per dag open, maar druk is het alleen in de ochtend- en avondspits.

De eisen komen uit NEN-EN 12464-1:

• Rijbanen: 75 lux gemiddeld, UGR maximaal 25.
• Parkeervakken: 75 lux gemiddeld, gelijkmatigheid minimaal 0,4.
• In- en uitrit overdag: 300 lux, zodat ogen die van buiten komen kunnen wennen.
• In- en uitrit 's nachts: 75 lux.

Noodverlichting blijft hier buiten beschouwing. Meer achtergrond over normen en IP-klassen leest u in verlichting van parkeergarages.

Armatuurkeuze: lijnarmatuur van 40 W met microgolfsensor

Voor de parkeerlagen kiezen we de waterdichte lijnarmatuur van 40 W uit de serie TRIVO: 5.600 lm bij 140 lm/W, IP65, 4000K, met ingebouwde microgolfsensor. De argumenten:

• 40 W in plaats van 20 W: onder een plafond van 2,6 meter haalt 2.800 lm de 75 lux alleen met een dicht raster; 5.600 lm houdt het aantal lichtpunten en de montagetijd beperkt.
• IP65: strooizout, pekel en condens zijn normaal in een onverwarmde garage. IP69K is pas nodig waar een hogedrukreiniger wordt gebruikt.
• Microgolf in plaats van PIR: de sensor kijkt door de kap heen en ziet een auto al op enkele meters afstand aankomen, zodat het licht voor de auto uit loopt.
• Doorlusbaar en schroefloos: bij ruim honderd armaturen bepaalt de montagetijd per stuk uw marge.

De acht armaturen op de in- en uitrit zijn dezelfde lijnarmatuur in de uitvoering met DALI-2 (6.800 lm): daar is geen bewegingssensor nodig, wel een vast dag- en nachtniveau via de tijdklok van de gebouwinstallatie.

Aantallen: zo komt u aan de stuklijst

Vuistregel voor grijs beton en een laag plafond: één lijnarmatuur van 5.600 lm per 25 tot 30 m² vloer. Voor 3.000 m² betekent dat 100 armaturen, 50 per laag, in een raster van ongeveer 5 bij 6 meter, langs de rand van de rijbaan, zodat het licht ook in de vakken valt.

Controle met de lumenmethode per laag: 50 armaturen × 5.600 lm = 280.000 lm. Met een benuttingsfactor van 0,55 (donker beton, laag plafond) en een onderhoudsfactor van 0,8 blijft 123.200 lm over op de vloer: 123.200 / 1.500 m² = 82 lux gemiddeld, 7 lux marge voor de donkere hoeken achter kolommen en onder balken.

De in- en uitrit van 60 m² vraagt 300 lux. De DALI-2-uitvoering levert 6.800 lm per armatuur: 8 × 6.800 lm × 0,5 × 0,8 = 21.760 lm, ofwel ruim 360 lux. De stuklijst:

• 100 lijnarmaturen 40 W IP65 met microgolfsensor
• 8 lijnarmaturen 40 W IP65 met DALI-2
• 3 armaturen met sensor als reserve op locatie
• 1 afstandsbediening voor de sensorinstellingen
• 3-aderige kabel voor de sensorrijen, 5-aderige kabel voor de DALI-2 rij

Sensorinstellingen en nachtstand

De instellingen zet u met de afstandsbediening per armatuur, zonder de kap te openen:

• Detectiebereik: 75 procent, zodat een armatuur niet over twee rijen vakken heen kijkt.
• Nalooptijd op vol licht: 2 minuten op de rijbaan, 4 minuten in de parkeervakken, zodat niemand bij het inladen in het donker staat.
• Nachtstand: 10 procent, nooit helemaal uit. Camera's blijven bruikbaar en de garage voelt veilig.
• Stand-bytijd: onbeperkt; het armatuur blijft op 10 procent tot de volgende beweging.

Omdat de microgolfsensor een auto ziet aankomen en de armaturen 5 meter uit elkaar hangen, schakelt een rijbaan segment voor segment aan terwijl de auto rijdt. Moet een hele rijbaan in één keer naar vol licht, of 's nachts een ander niveau gelden dan overdag, kies dan de DALI-2 uitvoering met groepen in de regeling. De in- en uitrit staat overdag op 100 procent en gaat om 22:00 uur via de tijdklok naar 25 procent: ruim 360 lux wordt circa 90 lux, boven de 75 lux die de norm 's nachts vraagt.

Besparing: continu branden tegenover sensorschakeling

Een armatuur van 40 W dat 8.760 uur per jaar vol brandt, verbruikt 350 kWh. Voor de 100 armaturen op de parkeerlagen is dat 35.000 kWh per jaar; met een stroomprijs van 0,25 euro per kWh (aanname) is dat 8.750 euro.

Stel dat overdag, van 6:00 tot 22:00 uur, een armatuur 25 procent van de tijd vol brandt en 75 procent in de nachtstand van 10 procent staat: gemiddeld 13 W. 's Nachts is dat 5 procent vol en 95 procent nachtstand: gemiddeld 6 W. Per dag 16 × 13 + 8 × 6 = 256 Wh, per jaar 93 kWh in plaats van 350 kWh: 73 procent minder. Voor de 100 armaturen: 9.300 kWh en 2.325 euro per jaar, een besparing van 25.700 kWh en ruim 6.400 euro.

De 8 armaturen op de in- en uitrit branden overdag vol en 's nachts op 25 procent: 263 kWh per stuk, 2.100 kWh samen, tegenover 2.800 kWh continu. De hele garage komt zo op circa 11.400 kWh per jaar in plaats van 37.800 kWh. Bij een besparing van 64 euro per armatuur per jaar is zelfs de volledige aanschaf van een lijnarmatuur uit de serie TRIVO, van 46 tot 129 euro excl. btw, in ongeveer twee jaar terugverdiend.

Montage en groepsindeling

Doorlussen scheelt aftakdozen: één voeding per rij van 10 armaturen, de kabel van kop naar kop door het armatuur. Verdeel de 108 armaturen over minimaal twee groepen per laag, zodat een uitgevallen automaat nooit een hele laag donker maakt. Niet de 4,3 kW totaal is daarbij het probleem, maar de inschakelstroom van de drivers; een automaat met C-karakteristiek verdraagt die piek beter dan een B-karakteristiek. Stel de sensoren per rij direct in vanaf de hoogwerker, voordat u de kappen sluit.

Veelgestelde vragen